Hulp en informatie bij verslaving: alcohol, gokken, gedrag

Je kent calorieën vast van voeding. Energie die je lichaam gebruikt om te functioneren. Alcohol, of ethanol, levert deze energie ook. Sterker nog, het levert een flinke dosis. Ethanol bevat ongeveer zeven calorieën per gram. Ter vergelijking: vetten leveren negen calorieën per gram, en koolhydraten en eiwitten vier. Zie je hoe dicht alcohol bij vetten komt in energiedichtheid?
Dit is belangrijk om te beseffen. Wanneer je alcohol drinkt, krijgt jouw lichaam direct een reeks energie binnen die anders is dan die uit bijvoorbeeld een stuk fruit of een boterham. Je lichaam ziet alcohol als een directe energiebron, en het geeft hier zelfs prioriteit aan. Dit heeft gevolgen voor hoe jouw lichaam omgaat met andere voedingsstoffen.
Waarom jouw lichaam alcohol eerst verwerkt
Als je alcohol consumeert, beschouwt jouw lever dit als een lichte vorm van ‘gif’. Het moet zo snel mogelijk uit jouw systeem. Jouw lichaam stopt tijdelijk met het verbranden van andere brandstoffen – vetten en koolhydraten – om zich te richten op het afbreken van de alcohol. Dit proces heet de prioritering van ethanolmetabolisme.
Wat betekent dit voor jou en jouw gewicht? Simpel gezegd: de calorieën uit de maaltijd die je tegelijkertijd eet, of de energie uit vetten die je lichaam al had opgeslagen, worden op dat moment minder efficiënt gebruikt als brandstof. Ze worden gemakkelijker als reserve opgeslagen. Dit is een cruciaal inzicht als je bezig bent met het tellen van calorieën voor gewichtsbeheersing.
De hoeveelheid calorieën verschilt enorm per type drank. Een helder drankje lijkt misschien lichter, maar de hoeveelheid alcohol en eventuele toevoegingen maken het verschil. Je hoeft geen wiskundige te zijn om te zien dat de sterkere dranken vaak ook de meeste calorieën bevatten. Hier is een overzicht om je een idee te geven van de gemiddelde calorieën in alcoholische dranken.
VIDEO: Alcohol- en calorietellingen
Wijn en bier
Bier wordt vaak onderschat. Hoewel het vaak wat wateriger is dan sterke drank, zorgt de combinatie van alcohol en de koolhydraten uit de granen voor een flinke energiestoot. Een standaard pilsje bevat vaak rond de 120 tot 150 calorieën. Licht bier bevat minder, maar de verschillen zijn soms minimaal.
Wijn varieert sterk op basis van de zoetheid en het alcoholpercentage. Een standaard glas rode of witte wijn (125 ml) bevat gemiddeld 90 tot 120 calorieën. Zoete wijnen, zoals dessertwijnen of sommige Prosecco’s, pakken hoger uit door de toegevoegde suikers.
Interessante links
Verdiep je verder in Calorieën in alcohol met een aantal zorgvuldig geselecteerde links.
Sterke dranken en mixdrankjes
Pure sterke dranken zoals wodka, gin of whisky bevatten relatief weinig calorieën per milliliter, omdat ze bijna puur ethanol zijn. Een standaard shot (30 ml) van 40% drank bevat ongeveer 65 tot 75 calorieën. Het gevaar schuilt hier in de portiegrootte en de mixjes.
Zodra je hier mixers aan toevoegt, stijgt het aantal calorieën snel. Denk aan frisdrank met suiker, vruchtensappen of siropen. Een simpele gin-tonic met suikerhoudende tonic kan zo oplopen tot 150 à 200 calorieën per glas. De calorieën in cocktails zijn vaak verrassend hoog door alle toegevoegde suikers en siropen.
• Licht bier (300 ml): Ongeveer 100 kcal
• Standaard glas wijn (125 ml): Ongeveer 100 kcal
• Sterke drank (30 ml, 40%): Ongeveer 70 kcal
• Mixdrank met suikerhoudende frisdrank (200 ml totaal): Kan oplopen tot 180 kcal
Als je probeert om te gaan met jouw dagelijkse calorie-inname voor gewichtsverlies, is alcohol een factor die je niet kunt negeren. Er zijn twee hoofdredenen waarom alcohol jouw inspanningen kan dwarsbomen.
Ten eerste de directe calorieën. Als je elke avond twee glazen wijn drinkt, tel je zomaar 200 tot 240 ‘lege’ calorieën op in jouw dagelijkse totaal. Dit is vergelijkbaar met het eten van een flinke appel en een handvol noten, maar je hebt er geen vullend gevoel aan overgehouden.
Ten tweede de metabole verstoring, waar we het eerder over hadden. Jouw lichaam stopt met het efficiënt verbranden van vet. Dit vertraagt het hele proces. Bovendien, naarmate je meer drinkt, neemt de kans op slechtere voedselkeuzes toe. Die trek in zoute of vette snacks na een paar drankjes is vaak een direct gevolg van de lichamelijke reactie op alcohol.
Transparantie in de drankindustrie
Het is soms lastig om precieze cijfers te vinden, omdat de informatie over calorieën in alcoholische dranken op etiketten nog niet overal verplicht is. Je ziet vaak wel het alcoholpercentage staan, wat je een indicatie geeft. Hoe hoger het percentage, hoe meer calorieën per eenheid, tenzij het een zeer sterke, onverdunde drank is.
Jouw beste vriend hier is de wetenschap van het meten. Door jouw drankjes af te meten, of door simpelweg te kiezen voor varianten met een lager alcoholpercentage, neem je de controle terug. Je kiest bewust voor minder energie, zonder het gezelschap of de smaak te hoeven opgeven.
Het gaat niet altijd om stoppen; het gaat om bewust genieten. Hoe zorg je ervoor dat jouw moment van ontspanning niet botst met jouw gezondheidsdoelen? Hier zijn enkele praktische tips om de calorieën in alcohol te verminderen.
Kies drankjes die minder suiker en een lager alcoholpercentage hebben. Dit zijn vaak de helderste, minst bewerkte opties: voor een compleet overzicht kun je de opties met de minste calorieën ontdekken.
• Sprankelend water als basis: Vervang suikerhoudende frisdrank of jus d’orange door bruiswater met een schijfje citroen of limoen. Dit verlaagt de calorieën van jouw mixdrank drastisch.
• Kies voor droge wijnen: Zoek naar wijnen die ‘Sec’ of ‘Dry’ zijn gelabeld. Deze bevatten significant minder restsuiker dan demi-sec of zoete varianten.
• Beperk sterke, zoete likeuren: Deze bevatten vaak zowel veel alcohol als veel toegevoegde suikers. Eén likeurtje kan qua calorieën gelijk staan aan twee glazen bier.
• Drink met mate, en wissel af: Voor elke alcoholische consumptie, drink een glas water. Dit helpt je hydrateren en vertraagt je tempo, waardoor je automatisch minder alcohol en dus minder calorieën binnenkrijgt.
• Kijk naar de basis: Een witte wijn van 10% bevat minder calorieën dan een zwaardere rode wijn van 14%.
Door deze kleine aanpassingen te doen, kun je nog steeds genieten van sociale momenten, zonder dat je het gevoel hebt dat je jouw energiebudget van de dag volledig opbrandt aan je drankje.
*
Zijn calorieën uit alcohol ‘lege’ calorieën?
Ja, ze worden vaak als zodanig beschouwd. Hoewel alcohol energie levert (7 kcal per gram), bevat het geen essentiële voedingsstoffen zoals vitamines, mineralen of vezels die jouw lichaam nodig heeft voor langdurige gezondheid. Je krijgt energie zonder voedingswaarde.
Telt alcohol ook mee als je een koolhydraatarm dieet volgt?
Dit hangt af van het type drank. Pure sterke drank (vodka, gin) bevat theoretisch geen koolhydraten. Echter, bier en wijn bevatten wel koolhydraten uit de vergisting van granen of suikers. Bovendien remt alcohol de vetverbranding, wat het volgen van een dieet bemoeilijkt.
Bestaat er alcoholvrije drank met nul calorieën?
Alcoholvrij bier en wijn bevatten nog steeds een klein percentage alcohol (vaak minder dan 0,5%). Het verwijderen van de alcohol haalt vaak ook de meeste suikers weg. Veel alcoholvrije bieren bevatten daardoor aanzienlijk minder calorieën (vaak rond de 50-70 kcal per fles) dan hun reguliere tegenhangers. Maar nul calorieën is zeldzaam, tenzij het puur water met smaakstof is.
Helpt het om veel water te drinken bij alcohol om de calorieën te verminderen?
Water drinken helpt enorm om je hydratatie op peil te houden en je tempo te vertragen, waardoor je minder calorieën binnenkrijgt in totaal. Het verandert echter niets aan het aantal calorieën dat al in de alcoholische drank zelf zit. De alcohol wordt nog steeds door je lever verwerkt.