Alcohol drinken tijdens zwangerschap: de risico’s

Waarom alcohol en zwangerschap niet samengaan

Misschien heb je altijd genoten van een glaasje wijn bij het eten of een speciaal biertje in het weekend. Nu deelt jouw lichaam letterlijk voedingsstoffen en alles wat je consumeert met je ongeboren baby. Alcohol, hoe weinig ook, gaat deze reis mee. Alcohol bereikt de baby via de placenta, net zo snel als het jouw bloedbaan bereikt. De lever van je baby is nog niet volgroeid; hij kan de alcohol niet goed afbreken. Dit betekent dat de alcohol langer in het systeem van je kindje blijft dan in dat van jou. Wil je meer weten over de risico’s en hulp bij alcohol en zwangerschap?

De periode waarin je dit risico loopt, is de volledige zwangerschap. Zelfs in de allereerste weken, voordat je misschien weet dat je zwanger bent, vindt de basisontwikkeling van organen plaats. Daarom adviseren deskundigen om volledig te stoppen zodra je weet dat je een kinderwens hebt of zwanger bent. Dit advies is er niet om je leven zuur te maken, maar om jouw kindje de best mogelijke start te geven.

De impact van alcohol op de foetale ontwikkeling

Wanneer alcohol de kwetsbare cellen van de groeiende foetus bereikt, kan dit schade aanrichten. Dit geldt voor elk stadium van de zwangerschap. Alcohol is een giftige stof die de zuurstoftoevoer naar de hersenen kan verstoren. De ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel is een uiterst complex proces, en verstoringen hierin kunnen langdurige gevolgen hebben.

Praten over de risico’s betekent praten over het foetaal alcoholsyndroom (FAS). Dit is de meest ernstige vorm van schade veroorzaakt door alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Maar de effecten zijn breder dan alleen FAS. We spreken tegenwoordig vaak over foetale alcoholspectrumstoornissen (FASD). Dit is een verzamelnaam voor alle gevolgen die kunnen optreden door blootstelling aan alcohol in de baarmoeder.

De mogelijke gevolgen van FASD zijn divers en kunnen later in het leven merkbaar worden:

• Groeiachterstand, zowel voor als na de geboorte.

• Specifieke gelaatstrekken die anders kunnen zijn.

• Problemen met het centrale zenuwstelsel, zoals een kleine schedelomtrek.

• Leren en gedragsproblemen op latere leeftijd.

• Moeite met concentratie en het reguleren van emoties.

Je vraagt je misschien af: hoeveel is dan te veel? Het duidelijke antwoord is dat er geen veilige hoeveelheid alcohol bestaat tijdens de zwangerschap. Zelfs kleine hoeveelheden kunnen al risico’s met zich meebrengen. Om elk risico uit te sluiten, kiezen de meeste artsen en organisaties voor het advies: nul is de enige veilige hoeveelheid.

Wat als je al gedronken hebt voordat je wist dat je zwanger was?

Dit is een veelvoorkomende zorg en het is belangrijk om hier mild over te zijn naar jezelf. Veel vrouwen ontdekken pas later dat ze zwanger zijn, misschien na een feestje of een etentje. Gevoelens van schuld of angst kunnen dan de kop opsteken. Probeer te onthouden dat je op het moment zelf niet wist dat je een leven aan het bouwen was.

Het allerbelangrijkste nu is wat je vanaf dit moment doet. Stop onmiddellijk met het drinken van alcohol zodra je weet dat je zwanger bent. Praat erover met je verloskundige of gynaecoloog. Zij zijn er om je te steunen, niet om te oordelen. Zij kunnen je geruststellen over de vroege blootstelling en je begeleiden tijdens de rest van de zwangerschap. Zij hebben ervaring met zwangere vrouwen die zich zorgen maken over alcoholgebruik in de conceptieperiode.

VIDEO: 7 dingen die je moet weten over alcohol en zwangerschap – Trimbos-instituut

Alternatieven voor alcohol bij sociale gelegenheden

Je sociale leven stopt niet omdat je zwanger bent. Het kan echter wel even anders zijn. Het is soms lastig om nee te zeggen tegen een drankje, of je voelt je misschien ongemakkelijk als iedereen om je heen wijn drinkt.

Gelukkig zijn er prachtige, smaakvolle alternatieven. Denk eens aan de talloze opties die er tegenwoordig zijn voor alcoholvrije dranken. Het gaat erom dat jij je comfortabel en geaccepteerd voelt in je sociale kring.

Kijk eens naar deze opties voor een feestelijk tintje:

• Mooie mocktails: Veel restaurants en bars hebben tegenwoordig speciale alcoholvrije cocktails op de kaart. Ze zien er net zo feestelijk uit als de varianten mét alcohol.

• Infused water: Water met stukjes komkommer, munt en limoen of aardbeien en basilicum. Het is verfrissend en ziet er elegant uit in een mooi glas.

• Alcoholvrije bubbels: Er zijn uitstekende alcoholvrije prosecco’s of mousserende wijnen die perfect zijn voor een toost.

• Zelfgemaakte limonades: Experimenteer met vlierbloesem of gember siroop aangelengd met bruiswater.

Wees niet bang om duidelijk te zijn. Een simpele zin als: “Nee dank je, ik geniet nu van deze heerlijke alcoholvrije optie, want ik ben zwanger,” is vaak genoeg. De mensen die om je geven, respecteren jouw keuze volledig.

Ondersteuning zoeken voor stoppen met drinken

Als je voor de zwangerschap regelmatig dronk, kan het stoppen een grotere uitdaging zijn. Je lichaam en je routine zijn gewend aan alcohol. Weet dat je hierin niet alleen staat. Het is een daad van liefde voor je ongeboren kind om hulp te zoeken als je die nodig hebt.

Waar kun je terecht voor hulp bij stoppen met alcohol tijdens de zwangerschap?

• Jouw verloskundige of huisarts: Zij zijn je eerste aanspreekpunt. Zij kunnen je doorverwijzen naar gespecialiseerde zorg.

• Gespecialiseerde verslavingszorg: Instanties die ervaring hebben met zwangere vrouwen bieden vaak begeleiding die specifiek is afgestemd op jouw unieke situatie. Zij werken nauw samen met de verloskundige zorg.

• Steunnetwerken: Soms helpt het om te praten met vrouwen die in een vergelijkbare situatie zitten of zaten.

Het is cruciaal dat je eerlijk bent over jouw gebruik. Professionals kunnen je pas goed helpen als ze de volledige situatie kennen. Onthoud dat het zoeken naar hulp een teken van kracht is, niet van zwakte. Jouw inzet voor de gezondheid van je baby is bewonderenswaardig.

Veelgestelde vragen over alcohol en zwangerschap

Je gedachten draaien vast op dit moment. Hieronder vind je antwoorden op enkele vragen die vaak gesteld worden over dit gevoelige onderwerp.

Interessante websites

Uitgelichte artikelen en bronnen over Alcohol drinken tijdens zwangerschap: de risico’s voor jouw gemak.

• Is een klein glas alcohol tijdens mijn zwangerschap schadelijk …

Vraag 1: Is een klein glaasje bier of wijn af en toe echt zo gevaarlijk?

Het korte antwoord is: artsen raden elk gebruik af. Omdat er geen ondergrens is vastgesteld die voor iedereen veilig is, kiezen we voor de meest beschermende route. Het risico op het ontwikkelen van FASD is met elk glas alcohol aanwezig, hoe klein ook.

Vraag 2: Wat is het risico als ik in de eerste maand veel dronk voordat ik wist dat ik zwanger was?

Dit kan beangstigend zijn. Het belangrijkste is nu stoppen en dit bespreken met je zorgverlener. Zij kunnen jouw specifieke situatie beoordelen en je geruststellen of extra controles inplannen. De meeste kans op ernstige afwijkingen ontstaat door structureel en veelvuldig drinken gedurende de gehele zwangerschap.

Vraag 3: Hoe lang duurt het voordat alcohol uit mijn bloed verdwijnt en dus niet meer bij de baby komt?

Alcohol verdwijnt uit jouw bloed en dat van de baby zodra je stopt met drinken. De afbraaksnelheid is persoonlijk, maar het duurt gemiddeld één uur om één standaardglas alcohol af te breken. Als je stopt, begint de eliminatie direct. Het is de tijdsduur van blootstelling die het risico bepaalt.

Vraag 4: Zijn alcoholvrije dranken met een heel laag alcoholpercentage (bijvoorbeeld 0,0%) veilig?

Dranken met het label ‘0,0%’ bevatten geen of verwaarloosbare hoeveelheden alcohol. Deze worden als veilig beschouwd voor consumptie tijdens de zwangerschap. Let wel op: dranken met 0,5% bevatten wel degelijk alcohol en vallen onder de categorie ‘alcoholarm’, wat je beter kunt vermijden.

Lees meer over de gevaren van alcohol tijdens de zwangerschap, waaronder het Foetaal Alcohol Syndroom.